Geschiedenis

De Vereeniging Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid werd opgericht op 26 juni 1896, opgeheven op 30 juni 1901; zij organiseerde een tentoonstelling die, in combinatie met lezingen, congressen, muziek- en andere uitvoeringen, tot doel had uitbreiding van de werkkring van vrouwen te bevorderen, en lonen en arbeidsvoorwaarden te verbeteren; de tentoonstelling werd gehouden in een speciaal daarvoor opgetrokken gebouw aan de Scheveningse weg in Den Haag en trok 90.000 bezoekers; tijdens de openstelling verscheen het blad Vrouwenarbeid onder redactie van Johanna W.A. Naber; met het batig saldo van twintigduizend gulden werd in 1901 het Nationaal Bureau voor Vrouwenarbeid opgericht.

Inhoud

Agenda's en notulen van algemene vergaderingen 1896-1901; jaarverslagen 1896/1897-1899/1901; registers van ingekomen en uitgaande stukken en circulaires van het bestuur 1896-1899; statuten en huishoudelijk reglement 1896-1897; Maandblad 1897-1898, catalogus; correspondentie betreffende de benoeming van leden van de rubriekcommissies 1896-1898; stukken betreffende financiën 1897-1898; stukken van de regelingscommissie en de congrescommissies; stukken betreffende de rubriekcommissies (voor de organisatie van de verschillende afdelingen van de tentoonstelling): notulen, correspondentie, circulaires, financiële stukken 1897-1899; stukken betreffende de 'Beroepsklapper' 1899 van werk verricht door vrouwen, samengesteld door Marie Jungius; gedrukte circulaires en brochures betreffende de tentoonstelling, uitgegeven door de Vereeniging en door anderen; knipsels en documentatie; fotoalbums; stukken afkomstig van architect J.J. van Nieukerken: stukken betreffende de bouw van het tentoonstellingsgebouw 1897-1898; stukken van de Commissie voor de Wereldtentoonstelling in Chicago in 1893: verslag betreffende de instelling van de commissie en de ingezonden rapporten betreffende 'Woman's work in the Netherlands' 1893; correspondentie betreffende het voorstel tot deelname aan de Wereldtentoonstelling in Brussel in 1897, 1895.

NB. Stukken betreffende de tentoonstelling bevinden zich in het archief van J.J., M.A. en J. van Nieukerken aanwezig in het Nederlands Architectuurinstituut.

Inleiding

Voorgeschiedenis

Aan de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid zijn enige tentoonstellingen vooraf gegaan, waarop aandacht werd besteed aan - de arbeid van - vrouwen. Een aantal van deze tentoonstellingen zijn in dit verband van belang, omdat ze in meer of mindere mate hebben bijgedragen tot het ontstaan van het idee om een tentoonstelling van vrouwenarbeid te houden. Dit is in de eerste plaats de Wereldtentoonstelling te Chicago, gehouden in 1893. Voor deze tentoonstelling werd op initiatief van Jeltje de Bosch Kemper een commissie gevormd, die in 1892 een circulaire deed uitgaan, waarin de wenselijkheid werd uitgesproken, dat ook de vrouwen van Nederland op enigerlei wijze vertegenwoordigd zouden zijn. De medewerking van verenigingen en particulieren werd hiertoe ingeroepen. Dit initiatief heeft geresulteerd in de inzending van rapporten over vrouwenarbeid in Nederland: ‘Woman's work in the Netherlands’, bestaande uit bijdragen van verschillende Nederlandse vrouwen. Uit de stukken van deze commissie, die bij het archief werden aangetroffen, blijkt dat de inzending zeer werd gewaardeerd, zelfs bekroond. (Zie inv.nrs 358-359)

In 1894 richtte de Vrije Vrouwen Vereniging te Amsterdam een oproep aan de vrouwenverenigingen in het land om te overwegen haar vereniging te doen vertegenwoordigen op de Wereldtentoonstelling te Brussel, die zou worden gehouden in 1897. Hier zou eveneens een afdeling worden ingericht van inzendingen van vrouwen. Door het bestuur van de Vrouwenbond in Groningen werd deelname ernstig overwogen en er werd overleg gepleegd met de Vrije Vrouwen Vereniging. Zij kwamen echter tot de conclusie dat het plan niet uitvoerbaar was omdat de tijd van voorbereiding te kort, de afstand te groot en het opstellen en bewaken van eventuele inzendingen te kostbaar zou zijn. (Zie inv.nr 3, 'voorgeschiedenis')

In 1895 werd in Kopenhagen de Tentoonstelling van vrouwenarbeid voorheen en thans gehouden. Ook betreffende deze tentoonstelling zijn stukken in het archief aangetroffen. (Zie inv.nr 323) Deze tentoonstelling heeft zeker mede geïnspireerd tot het initiatief en de opzet van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid, zoals blijkt uit onderstaand citaat: ‘Gesteund door de gedachte, dat in Denemarken eene tentoonstelling in het belang van de vrouw te Kopenhagen boven verwachting was geslaagd, maakten wij (=de initiatiefneemsters) gaarne gebruik van de vriendelijke aanbieding van Mej. Margreet Meyboom haar te dienen met hare relaties in dat land. Hierdoor en door den bereidwillig afgestane gegevens van het Copenhaagsche comitée, kon op deze vaste basis spoedig met de eerste voorbereidingen worden begonnen’. (Zie inv.nr. 3, 'voorgeschiedenis')

Het initiatief tot het organiseren van de tentoonstelling

Het initiatief werd genomen door de Groningse dames C.A. Worp-Roland Holst, C.G. Pekelharing-Doijer en H. Dull in de zomer van 1895. Zij stelden zich voor de tentoonstelling te houden in 1898, het jaar waarin koningin Wilhelmina zou worden ingehuldigd. Zij achtten dit feit van grote betekenis voor de arbeid van de vrouw en verwachtten grote belangstelling voor ons land in verband met de inhuldiging. Op 4 mei 1896 hadden zij in Utrecht een bespreking met de dames H.H. Scholten-Commelin uit Amsterdam en mej. Levysohn Norman en C. Goekoop-de Jong van Beek en Donk uit Den Haag, die zich achter het plan schaarden. (Zie inv.nr 3,'voorgeschiedenis') Te samen het 'voorlopig comité' vormend, belegden zij een bijeenkomst in Utrecht op 21 mei 1896, waarvoor verschillende Nederlandse vrouwen werden uitgenodigd. (Zie inv.nr 17) Op deze bijeenkomst werd met 21 stemmen vóór en 6 stemmen tegen besloten tot het organiseren van de tentoonstelling. Een punt van heftige discussie was de vraag of ook mannen zouden deelnemen aan de organisatie, of dat de vrouwen deze taak alléén op zich zouden nemen. In herstemming werd tenslotte beslist met 14 stemmen vóór en 12 tegen dat er geen heren aan de organisatie zouden deelnemen. Het voorlopig comité werd door de vergadering bij acclamatie benoemd tot hoofdcomité. (Zie inv.nr 2)

Het totstandkomen van de Vereeniging Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid

Op de Algemene Vergadering van 26 juni 1896 te Amersfoort werden de statuten en het huishoudelijk reglement vastgesteld; hiermee was de Vereeniging Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid geconstitueerd. Er werd besloten koninklijke goedkeuring van de statuten aan te vragen, om zodoende de vereniging als rechtspersoon erkend te krijgen. Op de Algemene Vergadering van 26 november te Utrecht werd het hoofdcomité gekozen tot bestuur van de vereniging. Voor mej. Levysohn Norman die zich wenste terug te trekken uit het comité werd Marie Jungius gekozen. (Zie inv.nr 2)

Het doel van de Vereeniging Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid

Doel van de vereniging, zoals geformuleerd in de statuten, is: ‘de uitbreiding van de werkkring van de vrouw in Nederland te bevorderen. Zij tracht dit doel te bereiken:

a) door, bij voorkeur in 1898, een tentoonstelling te houden van vrouwenarbeid, zowel op het gebied van nijverheid, kunst en wetenschap, als op het gebied van maatschappelijk werk.

b) door gedurende de Tentoonstelling aan vrouwen de gelegenheid te geven tot het uitoefenen van bedrijven, tot het houden van bijeenkomsten ter bespreking van al hetgeen bevorderlijk kan zijn aan de uitbreiding van de werkkring der vrouw in Nederland en tot het organiseren van muziek- en andere uitvoeringen’.

De organisatorische opzet van de Vereniging

De vereniging bestaat uit gewone leden, ereleden en donateurs. Zij hebben het recht deel te nemen aan de Algemene Vergadering; alleen gewone leden hebben stemrecht, de anderen een adviserende stem. Een vereniging kan ook lid zijn en mag 1 afgevaardigde zenden, die 1 stem uitbrengt. De algemene vergadering kiest het bestuur; zij kiest ook de commissies van bijstand, uit een door het bestuur opgemaakt dubbeltal. Zij benoemt een commissie waaraan het bestuur rekening en verantwoording aflegt; beide brengen hierover verslag uit in de jaarvergadering, die in september wordt gehouden. De Algemene Vergadering stelt een huishoudelijk reglement vast. De vereniging mag geen winst maken; een batig saldo zal worden aangewend ter bevordering van de werkkring van de vrouw; de Algemene Vergadering beslist op voordracht van het bestuur over de bestemming van deze gelden. Het bestuur kiest uit zijn midden een voorzitster, secretaresse en penning­meesteres. Het bestuur regelt alles wat tot bevordering van het doel van de vereniging nodig is en sluit tot dat doel de nodige overeenkomsten. Het besluit tot instelling van alle commissies die nodig blijken. Het belegt een Algemene Vergadering zo vaak zij dit nodig acht, en op schriftelijke aanvrage van 25 leden.

Tot de commissies van bijstand moet altijd één bestuurslid behoren. Het bestuur bepaalt de werkkring en het aantal leden van iedere commissie. (Zie inv.nr 8) Er zijn 3 commissies van bijstand: de regelingscommissie, de financiële commissie en de uitnodigingscommissie.

Regelingscommissie. De taak van deze commissie omvat alles wat betreft de inzending, verzending, plaatsing e.d. van het geëxposeerde.

Financiële commissie. Deze commissie heeft het beheer over de geldmiddelen van de vereniging. Zij bepaalt de wijze waarop de gelden zullen worden verkregen en stelt de entreeprijzen vast. Op basis van de begrotingen opgemaakt door de rubriekcommissies stelt de financiële commissie, na overleg met de regelingscommissie, de algemene begroting op, die ter vaststelling aan het bestuur wordt voorgelegd.

De uitnodigingscommissie is belast met het richten van uitnodigingen tot het houden van lezingen, voordrachten of uitvoeringen, in overleg met de rubriekcommissies. Zij treedt bij bijeenkomsten op als gastvrouw. Van deze commissie zijn geen stukken aangetroffen.

De Rubriekcommissies. 'De verschillende soorten arbeid vormen evenzoovele rubrieken, voor elke waarvan een afzonderlijke commissie werkzaam is.' (Zie inv.nr 8) De leden van deze commissies worden door het bestuur aangesteld en kiezen uit hun midden een presidente, vice-presidente, secretaresse en een penningmeesteres. Elke rubriekcommissie ontwerpt een plan en stelt een begroting op voor haar rubriek. Op basis hiervan wordt de commissie een bepaalde som geld toegewezen, waarover zij tot een zeker bedrag de vrije beschikking heeft. De rubriekcommissies leggen rekening en verantwoording af aan het bestuur.

De tentoonstelling

De tentoonstelling is gehouden in Den Haag, op een terrein gelegen aan de Scheveningse weg. Tijdens de 1½ jaar durende periode van voorbereiding is hier het tentoonstellingsgebouw opgericht. Het bestuur had hiertoe een architect aangetrokken, de heer J.J. van Nieukerken. (Een vrouwelijke architect bleek evenals een vrouwelijke advocaat niet te vinden.) Tegelijkertijd waren de rubriekcommissies bezig met het bijeenbrengen van te exposeren voorwerpen (tot machines toe) en met het verzamelen van gegevens betreffende werk verricht door vrouwen. Aan dit laatste werd veel aandacht besteed; de verslagen en rapporten die hiervan het resultaat waren lagen op de tentoonstelling ter inzage. (Zie bv. inv.nrs 154-168). Overeenkomstig de doelstellingen was er tijdens de tentoonstelling, die geopend was van 9 juli tot 21 september 1898, een doorlopend programma van voordrachten (zang, dans en toneel) en lezingen. (Zie bv. inv.nrs 352-354) Van de belangrijkste gebeurtenissen op de tentoonstelling werd verslag gedaan in het blad Vrouwenarbeid, waarvan de uitgave werd verzorgd door de rubriekcommissie Letteren en Wetenschap; het blad stond onder redactie van Johanna W.A. Naber. Voor 'intern' gebruik werd door het bestuur aan de rubriekcommissies toegezonden het Maandblad van de Vereeniging Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid, waarin de plannen en vorderingen van de rubriekcommissies werden uiteengezet en mededelingen van het bestuur werden gedaan. De tentoonstelling was een groot succes. Zij trok 90.000 bezoek(st)ers en leverde een batig saldo op van f 20.000,-. (Zie inv.nr 5) De Algemene Vergadering van 22 september 1900 besloot dit geld te bestemmen als grondkapitaal voor een op te richten Nationaal Bureau voor Vrouwenarbeid, waarvoor door Marie Jungius een gedetailleerd plan was ingediend. (Zie inv.nr 6)

De ordening van het archief

Bij het begin van de ordening was het archief verpakt in pakken voorzien van opschriften die de namen van de verschillende rubrieken vermeldden. De inhoud stemde grotendeels overeen met de opschriften. De pakken bevatten delen, enige ordners en vooral veel losse stukken De indeling in rubrieken werd in de inventaris gehandhaafd. De stukken betreffende de algemene vergadering en het (hoofd)bestuur werden afgescheiden en gaan in de inventaris voorop, gevolgd door de stukken van de commissies van bijstand. Daarna volgen de stukken van de rubriekcommissies. Voor de volgorde hiervan is de opsomming aangehouden uit het Tweede Jaarverslag (Zie inv.nr 4), die alle commissies omvat. Een apart rubriekje vormen de stukken betreffende de beroepsklapper van Marie Jungius. Deze stukken bevatten gegevens die hebben geleid tot de publicatie van de Beroepsklapper, excerpt uit de 'Uitkomsten der beroepstelling in het Koninkrijk der Nederlanden op de een en dertigsten December 1889,...', Amsterdam, 1899. Zij werden aangetroffen tussen de stukken van de rubriek Industrie, waarvan Marie Jungius secretaresse was. Omdat zij daarin naar hun aard niet thuishoren, zijn zij in een aparte rubriek geplaatst. (Zie inv.nrs 317-322). Verder moet vermeld worden de rubriek Iconografie, waarin naast foto's en affiches enige voorwerpen zijn opgenomen. Bij het archief zijn stukken aangetroffen die er niet toebehoren. Deze zijn aan het eind van de inventaris toegevoegd. Het betreft stukken van de Commissie voor de Wereldtentoonstelling in Chicago (inv.nrs 358-359) en stukken afkomstig van de architect J.J. van Nieukerken, waarin veel gedetailleerde gegevens te vinden zijn betreffende de bouw en inrichting van de tentoonstellingsgebouwen (inv.nrs 360-373).

De bewaring van het archief

In oktober 1898 heeft het hoofdbestuur in een circulaire de rubriekcommissies en plaatselijke commissies opgeroepen hun archivalia op te sturen aan mej. M. Gallé in Den Haag, waar dit ‘in afwachting van een later te vestigen archief’ voorlopig zou worden bewaard. (Zie inv.nr 270) Het archief is waarschijnlijk enige tijd later ondergebracht bij het Nationaal Bureau voor Vrouwenarbeid. Evenals het archief van de Tentoonstelling, berust dit nu bij het IAV; waarschijnlijk zijn ze in 1947 overgebracht. Vermoedelijk hebben niet alle commissies aan het verzoek om hun archiefstukken op te sturen voldaan. Van een aantal rubriekcommissies zijn opvallend weinig stukken aanwezig: bv. van zieken- en wijkverpleging, beeldende kunsten, fotografie, versierende kunst. Verder zijn er geen notulen van bestuursvergaderingen. Het archief is dus niet geheel volledig. Een eigenaardigheid van het archief is nog, dat het zeer weinig kopieën bevat van uitgaande brieven; waarschijnlijk zijn deze niet gemaakt.

De omvang van het archief is 1,30 meter. Aan de raadpleging van het archief zijn geen beperkende bepalingen verbonden. In 2004 werd dit archief verfilmd in het kader van het Nationaal Conserveringsprogramma Metamorfoze.

BIJLAGE

Index op de ingekomen en kopieën van uitgaande stukken en de inventarisnummers 16, 74-81, 126, 133, 135, 149, 169, 185, 189, 196, 200, 210, 221, 240, 248, 279, 288, 290, 292, 294, 298, 301, 303, 307, 309, 310, 312.

Bij het samenstellen van deze index is uitgegaan van de namen van ondertekenaars. Erg veel namen zijn afgeleid van de handtekening, terwijl verificatie niet mogelijk was. De spelling ervan is daardoor niet zeker. In het briefhoofd vermelde firmanamen zijn opgenomen. Firma's en instellingen waarbij door verscheidene personen met een verschillende achternaam wordt ondertekend, zijn opgenomen onder firmanaam. Het aantal stukken is tussen haakjes achter het inventarisnummer vermeld.

Anoniem 189 (1)
Abben, C. 79 (1)
Abbing-Evers, C.H. 248 (1)
Aberson, C.C.A. 248 (3)
Aleefen-Bergenthuën(?), H. van 200 (1)
Alferink, C. 200 (1)
Ament, E.M. 189 (1)
Anneveldt, P. 76 (1)
Antal, A.(?) von 169 (1)
Aslechenbach(?) 185 (1)
Asperen v.d. Velde, C.P. van 16 (8), 74 (1), 126 (1), 135 (1)

Baart de la Faille(?), J. 76 (1)
Bachiene, L. 221 (1)
Badon Ghyben, C. 74 (4), 200 (1)
Baerveldt-Haver, J.S.R. 312 (1)
Bakker, J. 248 (1)
Balt, R. 185 (1)
Bareman, A.(?) 200 (1)
Bart van Hoven(?), S., Kunstnijverheid-tekenschool 'Quellinus', Amsterdam 79 (1)
Bassecour Laan, Jhr. Mr. J.J. de la 126 (1)
Bates, M.S. 200 (2)
Battaerd, E. 79 (1), 189 (1)
Beer-Lazarus, B. de 79 (3)
Belinfante, M.E. en Vas Dias, S,. Ned. correspondentiebureau voor dagbladen, Den Haag 79 (1)
Benedictus, Wed. S., Fabriek van kantoorboeken en enveloppen en handelsdrukkerij, Rotterdam 76 (1), 79 (1)
Benier & Co., H.F., Standard Type Writer Company, Amsterdam 79 (1), 185 (1)
Beresteyn-Gaijmans, A. van 248 (1)
Berg, Wed. v.d. 200 (1)
Berg-Stomp, T. van den 200 (1)
Berg & Co., Van den, In sanitair, Amsterdam 126 (3)
Besier, E. 135 (10)
Beucker Andreae, M.248 (1)
Beydals, J.J., Engelse Stoomwasserij, Den Haag 76 (1) 79 (1)
Bièvre Succ.(?), J. de 126 (3)
Bink-Wesselink, D.M.200 (1)
Bleij-Senft, G.248 (2)
Bloem-van Hunzel, B.248 (2)
Blok van Laer, A.74 (1)
Blok van Laer-Jager Gerlings, M. 200 (1)
Boddaert-Schuurbeyne Boeije, N.149 (1)
Boeterdink, G. 200 (1), p?) 76 (1)
Boks-v.d. Wildenberg, J.A. 200 (1)
Boldingh, M.M. 248 (1)
Boon, C.Th.M. 248 (2)
Booth-Clibborn, C. 279 (1)
Borger, R. 200 (1)
Borgesius-Sikkema, J.E. 248 (1)
Bosch Kemper, J. de 133 (1) 149 (1)
Boset, M. 210 (1)
Bosman Frank, H. 79 (1)
Bouwhuis, C.G., Fa. gebr. Bouwhuis, expediteurs, Den Haag 169 (1)
Bouwmeester, M. 200 (1)
Brakel Reiger, M. à74 (1)
Brasser, B. 200 (1)
Breebaart, J. 76 (1)
Bremer-Pothoff, B. 200 (1)
Breuk, J. de Haarlemsche Maatschappij tot verduurzaming van levensmiddelen76 (1)
Briel en Verster, Van den, Koninklijke Linnenfabriek, Eindhoven 79 (1)
Broecke, E.D. v.d. 189 (1)
Broecke, J.P.A. van den 189 (1)
Brondgeest, P. 79 (1)
Bronswijk, Firma A.J., Boekhandel en drukkerij, Oostburg 76 (1), 200 (1)
Brouwer, A.200 (1)
Brouwer, E.C.288 (1)
Brouwer, J. 185 (4), 200 (1)
Brouwers-Roelofs, A. 200 (1)
Brugman, L.169 (1)
Bruijn, Wed. L. de, Wijnhandel, Ravenstein 200 (1)
Buch, W. 126 (1)
Bulsing-Rijkens, J.A.200 (1)
Buidels, P.C. 74 (1)
Buning-Diest Lorgion, C. 248 (1)
Burgemeester en Wethouders van 's-Gravenhage 76 (1)
Burgers, Wed. A.A. 200 (1)
Burgh, G.S. van der 200 (1)
Buskes, J.B. 210 (1)
Buuren, J. van 76 (1), 79 (1)
Buys, Wed. N.D. 200 (1)
B..., Cato 76 (1)

Carbasius-van Buren Lensink, W.J. 200 (1)
Caspers, J. 135 (1)
Cästner, Dr. E. 288 (1)
Chabot & Andres, hoofdagenten der 'Duplex' Typewriter Company, Rotterdam 76 (1)
Ciccolini 189 (1)
Citroen, J.B., Nederlandse Gouden Kettingen Fabriek, Amsterdam 76 (6), 79 (1)
Clercq-Teding van Berkhout, H. de 135 (1), 169 (1), 200 (1)
Clercq van Weel, L. de 169 (2)
Cocking, P.M.Glasfabriek Leerdam 76 (1)
Cohen Hendriquez, R. 240 (3)
Cohen Steward, P.W.T. 200 (1)
Colton (?), F.J. 76 (1)
Conradi, H.185 (1)
Conradi, H.K. 210 (1)
Corona, Firma N.V. 135 (1)
Coster-van Waning Bolt, Wed. A. 189 (2)
Cramer, E. 169 (1)
Cramwinkel, P.J., Fabriek van spiegels en lijsten, Den Haag 76 (1)
Croiset, M., Handel in postzegels voor verzamelingen, Den Haag 200 (1)
Cuypers, K.221 (2)
C. t. R., Caroline 74 (1)

Datema-Ananias, Wed. S.S. 200 (1)
Dekker, C.F. 189 (2)
Dekker, G.J., Stenografenclub 'Dekker', Amsterdam185 (1)
Dekker-Fontanier, C. 79 (2)
Dekker & Roes, Dameshandwerken, Sneek 200 (1)
Desmoulins-van der Heyden, H. 169 (1)
Dickmann-Schnitzler, parapluiefabriek 'Bottendaal', Nijmegen 76 (1)
Diepenbrock-de Jong van Beek en Donk, E. 76 (2), 79 (3), 126 (3), 169 (1)
Ditmar, F.B. van 169 (1)
Doeff-Uiterwijk, Wed. P. 200 (1)
Doffeguees (?), C. 248 (1)
Dongen en Zn., A. van, Fabrikanten, Breda 76 (1)
Dorp, W.A. van 200 (2)
Dorp-Kampers, H.E. van 133 (2)
Dorssen, G. van, Nederlandse Tabak en sigarenfabriek, Amersfoort 79 (4)
Doyer, H., Elektrische installaties, Delft 74 (2), 76 (4), 79 (5)
Drayer, J.H., Tabak- en sigarenfabrikanten, Delft 79 (2)
Driessen, H.L.C.(?) 210 (1)
Dru-Nies, W. 169 (1)
Duisenberg, H.C. 76 (1)
Dussen, A.C. van der 79 (1)
Dijk, M.L.W. van 169 (5)
Dijk, S.L. van 133 (4)
Dijk-Manders, van 76 (1)
Drucker, W. 169 (1)
Dijkgraaf, C.W. 189 (1)
Dijkman, N.M. 185 (1)
D...., J. 185 (1)
Dorothea .... 76 (1)

Eekhout 169 (1)
Eeden, F.W. van, Koloniaal Museum, Haarlem 240 (2)
Eerde, G.A. van 169 (1)
Eits-Swaan, M. 200 (1)
Elout van Soeterwoude, Jonkvr. 135 (1)
Elst-Steen, J.J. van der 126 (2)
Emmeloth, C. 200 (4)
Engelbrecht, M., Kwart-gulden Vereniging voor Heideontginning 149 (1), 279 (1)
Estié, E., & Co., Plateelbakkerij 'Zuid-Holland', Gouda 76 (1)
Eijsvogel, J. 79 (2), 248 (1)
Ezerman, Wed. D.H. 200 (1)

Feith, J.(?) A.221 (1)
Felder, F. 200 (1)
Ferguson, A.E. 200 (1)
Feijfer, de200 (1)
Fikkert-ter Braake, M., 'Linnenmagazijn Twenthe', D.J. Fikkert, Almelo 200 (2), 248 (3)
Fleischmann, M.J.76 (1), 79 (1), 200 (1)
Flerichs(?), G.E. 248 (1)
Fleumer, W., Zie: Dijkgraaf, C.W.
Fongers, A., N.V. 'De Groninger Rijwielenfabriek A. Fongers' 76 (1)
Fransen, J.M.C. 248 (1)
Fremen(?)-Hufer(?), Wed. J.H. de 76 (1)
Frowein, J. 74 (1)

Gaarlandt76 (1), 189 (4)
Gallé, M. 16 (4), 79 (1), 135 (10), 169 (1)
Gebing 200 (1)
Gelder, A.& E. 200 (1)
Gelder-van de Water, C.J.M. van169 (1)
Gerding, L.185 (1)
Gerritsen, C.V.169 (1)
Gerth van Wijk, A.M. 303 (2)
Glasfabriek, Leeuwarden 76 (1)
Goedhart, G.J.D.C. 76 (2),185 (1)
Goekoop, A.E.H.76 (1)
Goekoop-de Jong van Beek en Donk, C. 135 (2), 169 (8)
Gogh, W.J. van 16 (1), 126 (1), 135 (3), 169 (2)
Goudsmit, H. 76 (1), 298 (3)
Graaff, M. E. de 79 (2)
Graaff, R. de200 (1)
Graaff-van Cappelle, B. de 248 (1)
Greve-Pfeiffer, Wed. E.76 (2), 126 (1)
Gritters Doublet Stollen(?), B. 126 (1)
Grolle, H.A.J. 248 (1)
Groot, A. & M. de 200 (1)
Groshans, S. 81 (1), 248 (1)
Grutterink, E. 288 (2), 290 (4)
Grutterink, E. 185 (2)
Gulik, van 200 (1)
Gunneweg, H. 74 (1)
Gijn, J. van 76 (1)
Gijn(?), N.W. van, Vereniging ter bevordering van Fabriek- en Handwerksnijverheid in Nederland, afd. Dordrecht 74 (1)
Gijsen, M. 169 (1)
[Gijselaar?], S. [de] 79 (1)

Haagsche Kookschool133 (2)
Haan, A. 135 (3), 279 (1)
Haarst, J. van, Falk Lewin, fabriek van metalen capsules, Den Bosch 77 (3)
Hagel, A.J. 200 (1)
Hagers, J. 200 (1)
Hahn, A. & H.F., Brack's Doelen Hotel, Amsterdam 189 (2)
Haighton, E.A. 240 (2), 307 (1)
Halewijn-Westeneng 210 (1)
Hammer-du Saar, Dr. M. 126 (1)
Hansen, A.M. 200 (1)
Hansen(?), H., Brood-, Koek- en Banket bakkerij 'De Toekomst', Den Haag 79 (1)
Hartogh, F.210 (1)
Hartogh, K.210 (1)
Heeckeren, M. van169 (1)
Heel-de Bruyne, C.J. van 248 (2)
Heeringhen(?), Wed. H. 200 (1)
Hegge, G., Fa. Hegge-Remmers. Soieries et lainages. Articles de Bal, Groningen 200 (1)
Hellendoorn, G.J.200 (2)
Heiming & Schulte, Nederlandsch-Duitsche Borstel- en kwastenfabriek, 's-Hertogenbosch 77 (2)
Heineken-Daum, H.169 (1)
Helder, E., Zwolsche biscuits en vermicellifabriek77 (2), 79 (2)
Herwaarden-Quarles van Ufford, W.J. van279 (2)
Herwerden, C. van290 (2)
Hesseling, D.C. 169 (2)
Heteren, M. van79 (2)
Heuvel Rijnders, E. van de 200 (1)
Heuwekemeyer, M. 185 (1)
Heijenbrock Haselager & Co., Type Writer Office 185 (1)
Hilhorst, A., Maison Hilhorst, Robes et Confections, Nimègue 200 (2)
Hingst, A. 169 (5)
Hinlópen, S. 135 (2), 169 (2)
Hodenpijl-Wttewaal van(?) W.(?), A.E.G.H. van(?) 279 (1)
Hoestra-Kappelle, F. 189 (1),200 (2)
Hoevels, J. Stoomkunstververij, Chemische Wasscherij, Rotterdam 74 (1), 77 (1), 79 (1)
Hogendorp, A. van 294 (2)
Hogendorp, C. van 135 (1), 279 (2)
Hogendorp, M.A. van 126 (1),169 (2)
Hoitingh, H. 248 (1)
Holkema & Warendorf, Van, Uitgevers, Amsterdam 169 (2)
Hollaar, R., Nederlandsche Stenographen Vereeniging 'Willem Stolze', afdeling Rotterdam185 (2)
Holmqvist, A.248 (5)
Hondelink-von Rappard, C. 248 (2)
Hoog, A.L. 248 (1)
Hoop-Vrede, E. van der 169 (1)
Hopperus Buma-ter Haar, N. 76 (3)
Hoven, T. 288 (1)
Houwen, A. 248 (1)
Hucht-Kerkhoven, C. van de 210 (1)
Hudil, C.H.133 (1)
Huf Jr., A., Speciale inrichting voor schoenen naar maat, Amsterdam 126 (2)
Hugenholtz, C. 126 (1), 169 (1), 309 (2), 312 (4)
Hugenholtz, M.S. 79 (1)
Huiden, F. van, Gezusters van Huiden, Machinale Breiinrichting Zwolle 200 (1)
Huizenga, M. 169 (1)
Huizenga-Sanders, G. 248 (1)
Huygens, C. 79 (1), 301 (3)
Huykman, A., Orthopedisch schoenmaker, Haarlem 77 (1)
Hijmans-de Pinto, S. 301 (1)

Jacobson, R. 79 (6)
Jager, Wed. J. de 200 (1)
Janicke, C. & Co. In Caoutchouc-, Guttapercha en aanverwante artikelen, Amsterdam 126 (2)
Jansen & Cie. , Tilburg 79 (2)
Jansen C., Garnalenpellerij, Stellendam 77 (1), 79 (1)
Jansen & Zn., H.F., Ameublements Complets, Amsterdam 126 (1)
Jansen, J. 200 (1)
Jong, C.H. de 79 (1)
Jonge van Ellemeet-Sprenger, C.C. de 248 (1)
Jonge van Zwijnsbergen(?), M. de 210 (1)
Jongh, F.A. de 79 (4)
Joost Thooft & Labouchere, Plateelbakkerij 'De Porceleyne Fles', Delft 77 (1), 79 (3)
Josephus Jitta Cohen, S. 189 (1)
Julius, B. 279 (2)
Jungius, M. 126 (1), 290 (1)
Junius Keppels-Hesselink 126 (1)
Juten, W.J.F. 210 (1)
Juta, B. 169 (1)

Kaan, J. 200 (1)
Kalff van Oosterwijk, L. 200 (1)
Kamelingh Onnes, H. Natuurkundig Laboratorium, Leiden 80 (1)
Kan-Verwey, J.A.C. 169 (1)
Katoenmaatschappij, Haarlemsche 77 (1), 80 (2)
Kehlenbrink Jr. & Co., Firma G. In koffie, thee, cacao, Rotterdam 80 (3)
Kemp, T. v.d. 80 (2)
Kenders(?), A. 80 (1)
Keppler L. 126 (1)
Kerckhoff E., van 80 (1)
Kerdijk-Matthes, E.S. 279 (3)
Kettner, C., Maison de Piano's & d'Harmoniums, Amsterdam 210 (3)
Keuchenius & Co., Haagsche Zeep Fabriek 80 (1)
Keulemans, C. & A.A., In garen, band, handschoenen e.d., Leiden 200 (1)
Klaveren, Wed. H. van 200 (1)
Klein, J.M.F., Muziekhandel, Middelburg 80 (1), 200 (1)
Kleine Kapel, Fabriek van ondergoederen en lingeries op maat, Amsterdam 80 (1)
Klerck, R.A, Ned. Ver. tot bescherming van dieren, Den Haag, 80 (1)
Klerck-van Hogendorp, Douairière, Vereeniging ter bevordering der zedelijkheid in de Nederlandsche overzeesche bezittingen, Den Haag 149 (1)
Klerf(?), J.J. 210 (1)
Kijlstra-Zandstra, G. 169 (1)
Knage, H. en J. 200 (1)
Knappert, E.C. 279 (1), 288 (3), 309 (1)
Knipscheer, M., Ateliers tot het vervaardigen van artistiek schilderwerk, Amsterdam 77 (1) , 80 (1)
Knuttel, B. 77 (1), 80 (1)
Knuttel-Fabius, E. 169 (4)
Koens-Wegerif, M.P. 189 (1)
Köhler, Wed. J.H.M.R. 200 (1)
Koker, D.H., Inrichting tot het bereiding van melk voor zuigelingen, Wapenvelde 77 (1)
Kolderwey & Corbière, Firma , Amsterdam 126 (2)
Koning, H., Delftsch plateelwerk, Middelburg 80 (2)
Koninklijke West-Indische Maildienst 240 (1)
Koopman-Koopman, Wed. L. 200 (1)
Kooijman, C.A.F. 200 (1)
Koster, J.B. de, ‘De Koster's’ Geyser, Amsterdam 135 (1)
Koster, J.W. de 80 (1)
Kosters, J.A. 80 (3)
Kramers, L. 80 (1)
Kramers, M.G. 307 (1)
Krautz, M. 80 (1)
Kreukniet, W. 80 (1)
Kronenburg(?)-Val...(?), C. 80 (1)
Kruseman, M. 169 (1)
Kruseman en Robbers, Herstellings- en vakantieoord voor kinderen en jonge meisjes uit deftigen stand, Kijkduin, Zandvoort 126 (1), 185 (1)
Kuijper-Courbois, C. 74 (1), 77 (1), 80 (6)
Kuiper, W.J. 309 (1)
Kuipers, L., Fabriek van militaire hoofdtooisels en equipementen, Den Haag 80 (2)
Kuipers-Frolijk, F. 80 (1)
Kuyper-van Harpen, A. 74 (1), 77 (1), 80 (4)

Lagers, J.J. 279 (2), 290 (2)
Landman N.V., C.J., Drukkerij Trio, Den Haag 80 (2)
Lange, Dr. C.C. de 126 (2), 279 (2)
Langelaan-Rutgers, Wed. Dr.(?) J. 189 (3)
Lauwers, Th. 210 (1)
Layton, W. 77 (1)
Leao Laguna Colaço Otorio, S.L. de 149 (1)
Ledeboer-Kok, M., Firma F.W.C. Ledeboer Jr., Rotterdamse delicatessenhandel 80 (1), 200 (1)
Lee-Maas, A. 80 (1)
Lee-Birnie, J.A. van der 80 (1)
Leeman, A.S.C. 77 (1)
Leemhorst, L., Hoffmann's Stijfselfabrieken, Amsterdam 77 (1)
Leepel, A. 200 (1)
Leeuw, A.G. de 288 (1)
Leeuw, D. & S. de, Winkel in kinderkleding, Den Haag 200 (1)
Leeuw, E. de 80 (1), 200 (2)
Leeuw, H.G. de 135 (1)
Leeuwen, A.B.E.(?) van, Arnhemse kook- en huishoudschool 133 (1)
Leeuwen-Francken, A. van 80 (1)
Lewin, A. 80 (8)
Leijt(?), J.S. 126 (2)
Liefrinck-Teuschen(?), F.H. 80 (1)
Loenen, W.J. van 200 (1)
Lotman, R. 185 (1)
Loveling, V. 169 (1)
Lugt Verschuur, J.P., Alg. Ned. Vrouwenvereeniging Tesselschade, Amsterdam 189 (1)
Lukeij, J.C. 185 (2) L.(?)74 (1)

Maas, Wed. H.W.A., Handel in boter en vleeschwaren, Wijhe 200 (1)
Magendares, W.K.W., Ver. tot Chr. Liefdadigheid, Wageningen 149 (1)
Maire & Co., E., Den Haag 77 (1), 80 (1)
Man, M. de 169 (1)
Manden, A.C. 135 (1)
Mangold, Mevr., Firma J.M. Schmitz & Co., export naar Oost- en West-Indië en Zuid-Afrika, reisboekingen, assurantiën, Den Haag 200 (1)
Mars & Co., P., In hoeden, Amsterdam 80 (1)
Martin, E., Maschinenfabrik Fabrikation sämmtlicher Maschinen für wäschereien, Duisburg 77 (1) 80 (4)
Meddens & Co., B.J., Amsterdam 126 (1)
Meerburg, A. 248 (1)
Meere, de & Taverne, Magazijn 'De Duif', specialiteit in dames- en kindermantels, Den Bosch 200 (1)
Meerwijk, Wed. Mr. L.P. van 248 (1)
Mees, B. 169 (1)
Mees, W. 126 (1), 136 (1), 288 (2)
Mees-Snetlage, E. 80 (1)
Meisner, J.C. 185 (2)
Mendes, B.La Fronde, Grand Journal quotidien politique littéraire, Paris 77 (1), p 248 (1)
Methorst, J. 74 (1), 80 (2)
Methorst, M. 133 (3)
Meulen, J. ter 288 (1)
Meursing Jr., E., Hollandse Conservenfabriek, Alblasserdam 80 (1)
Meursing, H., Nieuw-Buiner Glasfabrieken 80 (1)
Mey, H. van der, Redaktie Belang en recht, Amsterdam 169 (2)
Meyboom, M. 80 (1)
Meyboom, S.G.F. 279 (1), 301 (1)
Meijer, H., Spécialiteit in tricot-, geconfectioneerde witte- en tafelgoederen, Amsterdam, 126 (1)
Middenburg, Stoom- wasch- & strijkinrichting, Voorburg 80 (3)
Miedema, L. 221 (1)
Miedema-Steenbergh, Wed. J.F., Fa. Miedema & Co., Boek-, Courant- en Handelsdrukkerij, Leeuwarden 200 (1)
Mol, F. 74 (1), 248 (1)
Molkenboer Jr., Firma J.H., Stoomweverij, Kousenbreierij, Oldenzaal 74 (1), 77 (4), 80 (1), 200 (1, )248 (1)
Mollenberg, C.J. 210 (1)
Moerel(?)-Reens, Mevr. 200 (3)
Molijn, J., Maatschappij 'De Veluwe', Nunspeet 77 (1)
Molijn-de Groot, D.C. 80 (7)
Momma Druyvesteyn, S.J. 126 (1)
Mondt Jr., A., Wasch- en Badinrichting, Amsterdam 126 (1)
Mos, A. & S.A. 200 (1)
Mossel, J.F.D. 149 (1), 169 (1), 288 (2)
Moulijn, W.M. 200 (1)
Mouton, J.G., N.V. Amersfoortse tapijtfabriek 80 (3)
Muelen, M.F. van der 210 (1)
Muelen, W. van der, , Firma W.G. Boele Senior, Den Haag 80 (1)
Mulder, Mr. H.J.A. Gemeenteraadlid, Den Haag 169 (1)
Mulder-Roelofsen, A. 279 (1), p248 (1)
Muller, Dr. H.C. 169 (3)
Muller, W.B. 80 (1)
Muller-Lulofs, M.G. 133 (1)
Multiplex Schaats Co., De, Groningen 80 (1)
Mijné, M.W.I. 200 (1)
Mijnlieff LFz., A., Steenfabrikant, Nieuwerkerk aan de IJssel 80 (1), 171 (2+bijl.), 44 (1)

Naber, J.W.A. 81 (2), 169 (3), 279 (1)
Nederlandsche Bell-Telephoon Maatschappij 74 (1), 77 (1)
Niekerk, A.J. van 77 (1)
Nieukerken, J. J. van 16 (4), 81 (4)
Nieuwenhuis-Schneider, Wed. A.J. 200 (1)
Nieuwenhuyzen, O.H.L.(?), Glasfabriek Leerdam 77 (1)
Nieuwmeijer, Keukelom & Co., Technisch Bureau, Amsterdam 81 (1)
Noest, M.E. 81 (1)
Noordewier, G.81 (1)
Noorduyn, C. 81 (2)
Numans-de Jongh, C.H. 74 (1)
Nijgh & Van Ditmar 169 (1)
Nijland, H., Bindrotting-Handel en Wasscherij , Dordrecht 77 (1)
Nijland, Dr. J.A. 221 (1), 279 (1)

Oerle, A.N. van, Firma W.H. van Gulick Wzn., Boxtel 74 (1), 77 (7+bijl.), 81 (1)
Offerhaus, C. 81 (1)
Ogterop, A. 169 (1)
Oost-Indië, K. 200 (1)
Ortt-Schuller tot Peursum, Th. 81 (1)
Ottersberg, D.F.W., Firma Humel van Ringelenstein, Sigarenhandel, Den Haag 81 (1)
Outeren-Ledeboer, J. van 81 (1)
Overbeek de Meijer, Prof. Dr. G. van 126 (1)
Owel, C., Koek- en banketbakkerij 200 (1)

Paam, A.H. van den 77 (1), 81 (2)
Peiser de Koker, M., Nederlandsche Kunstbloemenfabriek, Amsterdam 81 (5)
Pekelharing, B.H. 74 (1)
Pekelharing, D. 248 (1)
Pekelharing-Doijer, C.G. 81 (2), 312 (2)
Pennink van Hewert(?) 133 (1)
Pension Villa 'Heuvel-Enk', Lochem 189 (2+bijl.)
Pera, W., Brei-inrichting, wol-, sajet- en katoenhandel, Leiden 77 (1)
Perk, B. 169 (1)
'Phaëton', Société Anonyme d'Electricité, Nijmegen 81 (1)
Philips-van der Willigen, J. 74 (1)
Pietersen, F.A.D., Dameshoedenmagazijn, Den Haag 200 (1)
Plönnies(?), M. de 185 (1)
Polak, A. 77 (1)
Polak, Henri, ANDB Amsterdam 77 (8), 81 (6)
Polak-Daniels, E. 210 (1)
Polak & Schwarz, fabrique d'essences pures. Esprits et extaits de fruits, Zaandam 77 (1)
Polkijn, C.81 (1), 279 (1)
Posterijen, kantoor te Amsterdam 78 (1)
Posterijen en Telegraphie, Inspectie 's-Gravenhage 77 (2)
Posterijen en Telegraphie, Kantoor te Scheveningen 77 (1)
Pot, A. van der, Passementfabriek, Arnhem 74 (1)
Poutsma, H.J., Stoomdrukkerij 'Aurora', Amsterdam 81 (1)
Prange, W.F. 248 (1)
Prinzen, J. 210 (1)
Proot, J.M. 169 (5)
Puffelen, C. van 81 (2)
Putt, Van der, & De Vlam, sigarenfabrikanten, Eindhoven 81 (1)

Raa, M.A.M. ten 200 (1)
Raadgeep, A. 200 (1)
Raadt, J.L. de, Goudsche papierstucfabriek 74 (1)
Reddingius, L.G. 200 (1)
Regelingscommissie, afd. expeditie 169 (1)
Renterghem(?), J.G. van, Ver. ter bevordering van de belangen der Zeeuwsche oesterindustrie 74 (1)
Reyers, A. & P. 189 (1)
Reyneke van Stuwe, J.H.R. 185 (1)
Richard, A.G.M., Tuinbouwinrichting 'Sempercressens', Naarden 135 (3) 288 (1)
Riemsdijk, J.C. van 185 (1)
Ringeling, H.G. 126 (1)
Rinkes Borger, J., N.V. Mij tot exploitatie van zuivelinrichtingen 'Neerlandia', Den Haag 78 (2)
Rissecum, J.G. 74 (2)
Ritsema, C.C. 169 (1)
Rodenburg, R. 185 (1)
Rodenhuis, L. 74 (1)
Roll-Strikwerda, N. 288 (3)
Rolvink 185 (1)
Römelingh, G.74 (13+bijl.), 78 (2), 81 (2), 169 (4+bijl.), 196 (6), 307 (2)
Roolvink, W.J. 74 (1), 78 (1), 81 (1)
Roorda van Eysinga, M.A. 74 (1)
Roozen & Zn, A., Bloemisten, Overveen 135 (1)
Rost van Tonnigen, Mej. 185 (1)
Rozelaar Jr., M.A. 74 (1)
Rueb, M. 74 (1)
Rutgers, H.R. 74 (1)
Rutgers-v.d. Berg, F., & Rutgers-Breijer, E.S., Eau de Cologne en parfumeriefabriek Van den Berg & Cie., Arnhem 74 (3), 78 (2), 81 (2)
Rutgers-Hoitsema, M.W.H. 74 (1) 307 (1)
Ruttenberg & Van Zanten, Lithographische Metaalwarenfabriek, Dordrecht 74 (1)
Ruys, A., Fabriek in wollen gebreide goederen Joh. Ruys, 's-Hertogenbosch 200 (1)
Rijckevoorsel-Bonnike, Wed. van, Rooms Catholiek Jongensweeshuis, Amsterdam 149 (1)
Rijks Ethnographisch Museum 240 (2)
Rijkstoezicht op het Stoomwezen, Rotterdam 78 (1)
R...?, P.H. (Amsterdam) 169 (1)

Saltet, Prof. Dr. R.H. 126 (1)
Sanders van Loo, E.P. 74 (1)
Sauerbier, P., Glasblazerij 'De Struisvogel', Nieuwerkerk aan de IJssel 78 (1), 81 (1)
Savornin Lohman, A. de 126 (1), 169 (1)
Schaafsma, M. 74 (6)
Schalekamp, Van de Grampyl(?) & Dikker 74 (1)
Schalk, A.M. v.d., Zwitsersche Wasch- en Electrische Strijkinrichting 'Rijswijk' 78 (1)
Scheltus-Bolomey, D.M. 200 (1)
Schepper, de, De Stearine Kaarsenfabriek, Gouda 78 (1)
Schermbeek, P.G. van, Koninklijke Tapijtfabriek, Deventer 81 (1)
Schielaar-Snijders, J., Modes, 's-Gravenhage 200 (1)
Schilthuis, J.M., Vereniging 'De Vrouwenbond' Groningen 149 (1)
Schmidt, F.U. 290 (1)
Schmidt-van der Meer, G., Dameshandwerken, Den Haag 200 (1)
Schnellen, R. 185 (1)
Schöffer, H. 81 (1)
Scholte, J.(?) W., Ned. Metaalwarenfabriek, Amsterdam 126 (1)
Scholten, A., , Alg. Ned. Vrouwenvereenigng Tesselschade, Leiden 288 (3)
Scholten, J.H. 210 (1)
Scholten-Commelin, H.H. 74 (1), 126 (1), 135 (1), 301 (1)
Schook-Haver, T.P.B., Vrije Vrouwen Vereeniging, Amsterdam 149 (1), 359A (1), 279 (1)
Schroeff, G.G. v.d. 78 (1)
Schröder, H. 185 (1)
Schröder H.C., Zie: Brouwer, J.
Schuddeboom, G.M. 74 (1), 81 (1)
Schuddeboom, W.A. 78 (1), 81 (1)
Schüller, C.C. 74 (3), 169 (1)
Schumacher, de dames 200 (1)
Schuman-Smid, J.A. 248 (1)
Schuuring, H. 200 (1)
Seegenthaler Reidingen(?), M.J.J. 78 (1)
Seipgens, H. 74 (1), 185 (1)
Siegenthaler-Reidinger, M.J.J., Kinderpension 'Villa Ignatia' Hilversum 78 (1), 189 (1)
Siertzema, Dr. S.H. 74 (1)
Sievers, Gezusters 200 (1)
Simons & Co., P. 74 (1)
Singer Manufacturing Company 74 (6) 81 (1)
Simonnin Helbach-Kramers, G. 81 (1)
Smit, A.& A., Bloemenmagazijn 'Floresco', Hilversum 200 (1)
Smulders & Co., J., Lithographie en papierhandel, Den Haag 78 (1)
Snethlage, J. 74 (1), 126 (1), 279 (3), 290 (2), 292 (1)
Snuyff, J. 185 (2)
Sparnaaij, M.J. 74 (1), 81 (1), 288 (1)
Spek, J. van der 210 (1)
Spijkerman 210 (1)
Spoel, A. 210 (1)
Spoorweg Maatschappij, Hollandsche IJzeren 81 (2)
Staatsspoorwegen, Maatschappij tot exploitatie van 74 (1), 81 (1), 240 (1+bijl.)
Starrenburg, J.G. van, Drogist en kruidenierswinkel Den Haag 200 (1)
Steenmeijer, S.J. 200 (1)
Steltman, F.H. 74 (2), 81 (1)
Steltman, H. 78 (1), 81 (5)
Stieltjes & Co., F. Technisch Bureau Amsterdam 126 (1)
Stoett & Westra, Fa., Atelier voor vaandels, banieren, Leeuwarden 200 (1)
Stolk, H.J. van der 200 (1)
Stolze'sche Stenographie in Nederland en zijne koloniën, Centraal-Bureau voor 's-Gravenhage, 81 (1)
Struick-Sickens, Wed., W.J. 200 (1)
Struwe(n?) 74 (2)
Struyff, W.P.A. 81 (1)
Stutterheim & Co. Verzekeringen e.a., Den Haag 74 (1)
Suringar & Co. Parfumerie Maison Nueve, Delft 74 (1)
Suringar, S. 74 (2)
Swart, A. 74 (1)
Sylvelt(?), K.F. van, Kon. Ver. 'Het Ned. Toneel' , Den Haag 210 (1)

Tappenbeck, H. 75 (3), 78 (2), 81 (1), 189 (2), 200 (1)
Tattersall & Holdworth, Fa., Importeurs van machineriën, Enschede 75 (10), 78 (2), 81 (6)
Tenger, I., Redaktion der Papier- & Schreibwaren Zeitung, Wien 75 (1)
Tenthof, Wed. T. 200 (1)
Tetzner & Co. Bloemenmagazijn, Groningen 75 (1)
Thonet, Gebr., Meubelen, Amsterdam 126 (1)
Tideman, E.A. 200 (1)
Torley Duwel, C.M., Fa. Wynmalen & Hausmann, in machinerieën, Rotterdam 185 (1)
Treichler & Co., H. Waschanstalt, Zürich 75 (1)
Tresling, S. 75 (4), 81 (1), 126 (2), 169 (1), 185 (1), 221 (1)
Treub, Prof. H. 75 (1)
Treub-Fabius, A. 126 (3), 309 (5)
Tussenbroek, Dr. C. van 126 (2), 288 (1)
Tussenbroek, H. van 210 (1)
Tijse, J.P.200 (1)

Valk(?), M. 75 (1), 81 (1)
Varkevisser-Pronk, J. Wed., J. Pronk, dameshandwerken, Den Haag 81 (1)
Vas Dias, S., Zie: Belinfante
Veegens, Mr. J.D. 75 (3), 81 (5), 221 (1)
Veen, M. van 200 (1)
Veer, J.A. de, Gezaghebber van Aruba 240 (1)
Veer, J.K. van der, Redaktie en administratie van ' Vrede', Haarlem 75 (8)
Velde-van Vianen, M.E. van der 200 (2)
Velzen-van Stryen, van 200 (1)
Vereenigde Zeepfabrieken, N.V., Rotterdam 75 (1)
Verhoeven, A. 200 (1)
Verkade & Zn., E.G., Fabrikanten van waxine nacht-, thee- en illuminatielichten, Amsterdam 81 (2)
Verkouteren, C.S. 75 (1), 288 (1)
Verloop, Mej. 75 (1)
Vermeeren, A.P. 200 (1)
Verrijn Stuart, C.(?) A. 78 (1)
Verrijn Stuart-Gunning, E. 78 (2)
Verschoor, A. 78 (2), 81 (1), 290 (1)
Versfelt Fles, C. 126 (3)
Versluys, W. 126 (1), 169 (1)
Versluys-Poelman, A.W.L. 78 (5), 307 (1)
Vervoort & Van Cranenburgh, Leiden 75 (2)
Verwey Mejan, H. 75 (1), 81 (1)
Vis, Mej. 200 (1)
Vis-Thieme, Wed. C.J. 75 (1)
Vissering, C.M. 135 (1)
Vliet, F. van 75 (2)
Vlugter, M.A. 75 (1)
Voet & Zonen, W.H., Sigarenfabrikanten, Haarlem 81 (2)
Vollers, H.J. 75 (1)
Voordendag, J. 78 (1)
Voorhoeve, G.H., hoofdagent voor 'The Hammond Typewriter' 75 (4)
Voorpost, N.V. De, Maatschappij voor kleermakers en naaisters, Amsterdam 126 (1)
Voorthuis-Hammel, Wed. P.W., Hotel 'Voorthuis', Meppel 78 (1), 189 (2)
Vorst-van den Berg, M. 200 (2)
Vos, R. 75 (2), 292 (1)
Vos, R. de, De Leidsche Dekenfabriek 75 (3)
Voûte, E. 126 (2)
Vries, J. de, Wed. H. de Vries, wasinrichting, Blaarthem 75 (3), 81 (1)
Vries, N. de 75 (2), 78 (2), 81 (1)
Vries, S. de 288 (1)
Vroom, E. 81 (1)
Vrijdag-Hartogh Eleys(?), E.E., Wed.D. Vrijdag & Zn. In brandstoffen, Amsterdam 200 (2)
Vymmen(?), A.W. 200 (1)
V...., C. 75 (1)
V.... 75 (2)

Waal Rzoon, M.W. van de, De Rhenensche Cravattenfabriek 78 (1), 81 (3)
Wageningen-Rens, H.E. van 169 (2)
Wakker-Yperlaan, W.W. 200 (1)
Wal-Spruyt, J.C. van der 126 (1)
Waldhöttte, F.G. 75 (1)
Wallen, H.J., Rentmeester van baron van Brienen 75 (2)
Walree, Wed. D.C. van 169 (1)
Warnecke, Wed. W. 200 (1)
Warneke, J.H., Maatschappij tot het fabriceren van garens, vischnetten en zeildoek, Scheveningen 75 (4), 81 (1)
Waszklewicz-van Schilfgaarde, B., Vrouwenbond ter Internationale Ontwapening 78 (1)
Weber-van Bosse, A. 135 (2)
Weezenbeek, E. van, Fabriek van kurken helmhoeden, Rotterdam75 (2), 81 (2)
Wentink, M.A. 200 (1)
Werff Jr., A. van der, Linnenfabrikant, Almelo 78 (1)
Werner, E. 75 (1)
Wessels, W.(?) 135 (1)
Westenburch, fabriek van levensmiddelen en Haagsche margarineboter-fabriek 75 (2), 78 (3), 81 (1)
Westermann-Smithuysen, T. 75 (3), 126 (2)
Wevels-Chamot, M.C.A., Fa. B. Wevels Chamot, tricotfabriek, Den Haag 78 (1), 200 (1)
Wielema-Hoekstra(?), Wed. G.G.A., Dam-Hotel, Edam 189 (1)
Wierdsma, M. 75 (1)
Wierts van Coehoorn, W. 200 (1)
Wierts van Coehoorn Stout, J. 312 (1)
Wigman, B., Ver. tot bevordering der Bijenteelt in Nederland, Lunteren 288 (1)
Wijk, F. van, Fabriek en magazijnen van brandkasten, haarden, fornuizen etc., Den Haag 248 (1)
Wijk-de Vries, A. van 75 (1), 298 (1)
Wijland, I.A. 200 (1)
Wijlen, A.H. van 310 (1)
Wijs, A. 78 (1)
Wijs-v.d. Mandele, E.C. de 81 (2)
Wijthoff, H. 169 (1)
Wilde, J. de 75 (1), 169 (2)
Willemse, W. 210 (1)
Windsant, M., Administrateur van 'De Hotelhouder' 75 (4),189 (1)
Wintershoven, F. van 248 (1)
Winterwerp, C. 200 (1)
Wirtz, Wed. A. 200 (1)
Wissel-Herderscheê, G.M. van 312 (1)
Wisselingh, N. van 221 (1)
With-van Andringa de Kempenaer, A.G. de 81 (1)
Woerdeman, A., Zie: Felder, F.
Wolde, L. ten, Fabriek van alle soorten rietwerk, Noordwolde 75 (3), 78 (1), 81 (1)
Wolff, A., Arnhemsche Kook- en huishoudschool 133 (1)
Wolsink Mac-Leod, L., Firma Elise Murkens , Amsterdam 126 (1)
Wolters, J.A. 126 (1), 169 (2), 279 (1)
Worp-Roland Holst, C.A. 75 (4), 135 (14), 279 (1), 288 (2)
Wüppermann, Mr. L.Ph.J. 200 (1)
Wurfbain, A.C., Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht, Amsterdam 149 (1), 279 (1)
Wybenga, A.M., Fa. A.W.H. Geel, Minerale wateren en bieren , Arnhem 75 (1)
Wybenga-Stork, M. 75 (4), 200 (1)

IJperspeet, M 279 (1), 309 (1)

Zaalberg, Dames H., In wijnen , Beverwijk 200 (1)
Zantvoort, B. 75 (2), 81 (1)
Zeeman, A.S.C. 185 (1)
Zeppelin & Co., Von, Arnhem 75 (1)
Zimmerman-Dassel, M.C. 200 (1)
Zoete, M. de 185 (3)
Zuylen-Tromp, N. van 75 (5), 279 (1), 303 (1)
Zwaan, F.W. de 75 (1)
Zwager, M.C. de 200 (1)