De huiselijke kring betekent: partners, ex-partners, gezinsleden, familieleden en huisvrienden. De term 'huiselijk geweld' verwijst naar de relatie tussen pleger en slachtoffer. Er is meestal sprake van een machtsverschil. Het slachtoffer heeft een afhankelijkheidsrelatie met de dader.

Lichamelijke, seksuele en psychische vormen van geweld
Onder huiselijk geweld valt een breed scala aan daden, varierend van het gooien met voorwerpen tot seksueel geweld en verwonding door mes of wapen. De meeste slachtoffers van seksueel geweld zijn vrouwen. Mannen zijn alleen vaker slachtoffer van bedreiging met een wapen of en het vernielen van spullen. Een groot deel van partnergeweld wordt ook gekenmerkt door eenzijdige controle en macht die de dader uitoefent op het slachtoffer. Het betreft meestal mannelijke daders en vrouwelijke slachtoffers. Huiselijk geweld kan ook voortkomen uit schadelijke traditionele praktijken. Enkele bekende vormen hiervan zijn meisjesbesnijdenis, kindhuwelijken en huwelijksdwang.

Cijfers en stand van zaken

Op dit moment telt Nederland ieder jaar zo’n 200.000 slachtoffers van ernstig huiselijk geweld. Daarmee is het de meest omvangrijke vorm van geweld in onze samenleving. Van de totale Nederlandse bevolking tussen de 18 en 70 jaar, is 45 procent ooit slachtoffer geweest van enige vorm van fysiek, seksueel of psychisch geweld in huiselijke kring. Ieder jaar worden er ruim 63.000 gevallen bij de politie gemeld. Dat is ongeveer een derde van het totale aantal slachtoffers. Door angst, schaamte en schuldgevoelens komt slechts een klein deel van de gevallen aan het licht. Bij huiselijk geweld is er in 58 procent sprake van een gezinssituatie met kinderen tot 18 jaar. In Nederland zijn ieder jaar meer dan 100.000 kinderen getuige van huiselijk geweld. Voor kinderen is dit geweld zeer ingrijpend.

In 2012 is de politie ruim 95.000 keer uitgerukt naar een huiselijk geweld incident. Dat is gemiddeld elke 6 minuten. In 2011 waren er 52 dodelijke slachtoffers als gevolg van huiselijk geweld: 25 vrouwen, 13 kinderen en 14 mannen. Uit politieregistraties blijkt dat een op de drie moord en doodslagen huiselijk geweld betreft. Driekwart van de slachtoffers van huiselijk geweld betrof vrouwen in de leeftijd van 25 tot 45 jaar. Bij 61% van de geregistreerde incidenten was sprake van (ex-)partnergeweld jegens een vrouw. In 9% van de gevallen ging het om (ex-) partnergeweld tegen een mannelijke partner. Uit de registraties over 2006 blijkt dat in dat jaar 84% van de slachtoffers van huiselijk geweld om vrouwen ging. De meerderheid van de verdachten (91%) waren mannen

Uit de politieregistratie over het jaar 2006 blijkt dat in 4,3 procent van de incidenten van huiselijk geweld sprake was van seksueel geweld. Binnen het seksueel geweld komt verkrachting het meest voor (26%). Bij seksueel huiselijk geweld gaat het in 76% van de gevallen om vrouwelijke slachtoffers. 97% van de verdachten zijn mannen.

Wat doen vrouwen tegen huiselijk geweld?

Vrouwen zijn in de meeste gevallen het slachtoffer van huiselijk geweld, maar hebben ook altijd initiatieven genomen om huiselijk geweld te bestrijden en de slachtoffers van huiselijk geweld op te vangen. Overal ter wereld vragen vrouwen nog steeds aandacht voor en voeren actie tegen het voorkomen van seksueel en huiselijk geweld.

Blijf van m’n Lijf

Vrouwen hebben zich altijd verweerd tegen huiselijk geweld en oplossingen gezocht. Soms was het bittere noodzaak voor slachtoffers van huiselijk geweld om een tijd uit huis te gaan. Blijf Van Mijn Lijf Huizen boden vrouwen en hun kinderen de mogelijkheid om een tijd op een geheime plaats onderdak te krijgen. In 1974 werd het eerste Blijf Van Mijn Lijf-huis geopend in Amsterdam. Hieraan vooraf gingen veel inspanningen van de projektgroep "Blijf van mijn Lijf" die opereerde vanuit het Vrouwenhuis Amsterdam.

Oranjehuizen

Tegenwoordig zijn er binnen de Blijfgroep de zogenaamde Oranjehuizen. Lange tijd lag in de hulpverlening bij huiselijk geweld de nadruk op opvang en wegvluchten in plaats van op aanpak en stoppen van geweld. Met het Oranje Huis is dat veranderd. Het pand van het Oranje Huis is, in tegenstelling tot de vroegere Blijf van mijn Lijf Huizen, niet geheim. Vrouwen en kinderen kunnen tijdens hun verblijf familie en vrienden ontvangen. De veiligheid van iedereen is gewaarborgd, en tegelijkertijd heerst er een open en gastvrije sfeer. Voor vrouwen heeft dit grote voordelen. Ze kunnen contacten onderhouden waarmee ze het isolement, dat vaak zo kenmerkend is voor huiselijk geweld, doorbreken. Het open karakter van het Oranje Huis betekent dat er extra strenge eisen gesteld worden aan de veiligheid en heeft grondige afspraken met de politie.

WE CAN end all violence against women

De campagne WE CAN end all violence against women is een wereldwijde campagne die in 2004 is gestart in Bangladesh. Het doel is om geweld tegen vrouwen, de oorzaken van dit geweld en ongelijkheid tussen mannen en vrouwen te stoppen. Op 8 maart 2009 startte de campagne in Nederland. De WE CAN campagne wil mensen actief mobiliseren om verantwoordelijkheid te nemen voor het eigen gedrag en geweld in hun omgeving. De gedachte hierachter is dat wanneer voldoende individuen (“changemakers”) verandering willen en hun krachten willen bundelen, deze instituties, gemeenschappen en zelfs samenlevingen kunnen beïnvloeden en veranderen.

Zomeractie Vrouwenopvang

Onder het motto ’11 % draagt ‘m (een zonnebril) ook als de zon niet schijnt……….’ voerde de Vrouwenopvang in 2011 een landelijke campagne. Slachtoffers van huiselijk geweld en medewerkers van de vrouwenopvang vroegen daarbij aandacht voor de onzichtbaarheid van huiselijk geweld. Vrouwen droegen zonnebrillen als symbool voor brillen die blauwe ogen van mishandelde vrouwen maskeren.

White Ribbon

‘Are you man enough to stop violence towards women’? Met deze slogan wil de wereldwijde campagne White Ribbon mannen motiveren een bijdrage te leveren om geweld tegen vrouwen te stoppen. Hun boodschap aan mannen in de wereld: verander de houding en het gedrag van andere mannen door met hen in gesprek te gaan en door zelf het goede voorbeeld te nemen.

Elf indringende portretten

De Geweld Verhalen Karavaan is een audio/video installatie met elf portretten over huiselijk geweld. Elk portret bestaat uit een monoloog van een dader of slachtoffer en drie korte fragmenten van zonen, dochters, buren, wijkagenten en hulpverleners. De installatie bestaat uit elf telefooncellen waar bezoekers in een veilige setting naar de levensverhalen kunnen luisteren en de bijbehorende film kunnen bekijken.